Λεμφοίδημα κάτω άκρων προκαλείται από την ανώμαλη συσσώρευση του λεμφικού υγρού. Το λεμφοίδημα από τη στιγμή της εμφάνισης του δημιουργεί σοβαρά προβλήματα - τόσο σωματικά, όσο και ψυχικά - στο πάσχοντα, επηρεάζοντας  σημαντικότατα την ποιότητα της ζωής του. Μάλιστα τις περισσότερες φορές ο πάσχον  δεν γνωρίζει από που να αναζητήσει βοήθεια. Το λεμφοίδημα μπορεί να είναι ‘πρωτοπαθές’ ή ‘δευτεροπαθές’.

Πρωτοπαθές λεμφοίδημα

Είναι αποτέλεσμα γενετικής δυσλειτουργίας  λόγω ελλιπών λεμφαγγείων ή λεμφαδένων. Οι γυναίκες προσβάλλονται 3 φορές συχνότερα από τους άνδρες. Συνήθως  προσβάλλεται μόνο το ένα άκρο, ενώ στις περιπτώσεις όπου προσβάλλονται και τα δυο, το ένα είναι πιο οιδηματώδες από το άλλο. Το οίδημα ξεκινά σταδιακά από την εφηβεία και με την πάροδο του χρόνου αυξάνει. Εάν εμφανιστεί πριν την ηλικία των 35 ετών ονομάζεται ‘πρώιμο πρωτοπαθές λεμφοίδημα’ (είναι το συχνότερο), ενώ αν εμφανιστεί μετά το 35ο έτος ονομάζεται  ‘όψιμο πρωτοπαθές λεμφοίδημα’. Το  λεμφοίδημα, που δεν έχει αντιμετωπιστεί με την εμφάνιση του, συχνότατα θα οδηγήσει τον πάσχοντα σε χρόνιο λεμφοίδημα, το οποίο μετά το 65ο έτος της ηλικίας του πάσχοντος, μπορεί να εξελιχθεί σε λεμφοίδημα Γ’ σταδίου (λεμφοστατική ελεφαντίαση).

Δευτεροπαθές λεμφοίδημα

Η εμφάνιση του είναι αποτέλεσμα:

• Χειρουργικής επέμβασης για την αντιμετώπιση του καρκίνου (τραχήλου, μήτρας, ωοθηκών, προστάτη, ουροδόχου κύστεως, όρχεων, σάρκωμα caposi), που επιδεινώνεται από την ακτινοθεραπεία.
• Οξείας λοίμωξης από δάγκωμα ερπετού ή  τσίμπημα μολυσμένου εντόμου. Τότε εκδηλώνεται απότομα,  συνοδεύεται από πόνο,  το μέλος  είναι ερυθρό, θερμό, μπορεί να εμφανίσει ερυθρές γραμμές στο δέρμα (λεμφαγγειίτιδα) και διογκωμένους λεμφαδένες, καθώς και υψηλό πυρετό. Επίσης σε κάποιες περιοχές δημιουργείται υπερκεράτωση στα δάκτυλα των ποδιών.
• Από σπάνια τροπικά παράσιτα που προσβάλλουν και κλείνουν τα λεμφαγγεία (φιλαρίαση). Tα παράσιτα αυτά δε ζούν στην Ευρώπη αλλά στην Ασία –Αφρική.
• Μετατραυματικό  λεμφοίδημα μετά από τραυματισμό ή έγκαυμα.
  
   

Εάν το λεμφοίδημα δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα γίνεται χρόνιο, προκαλώντας  σημαντικά προβλήματα στον πάσχοντα (παχυδερμία, εμφάνιση φυσαλίδων κ.α.). Μπορεί να καταλήξει σε κακόηθες λεμφαγγειοσάρκωμα (σύνδρομο του Stewart-Treves).
Ακόμη και ένας μικροτραυματισμός μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη. Η λοίμωξη από στρεπτόκοκκο του λίπους κάτω από το δέρμα ονομάζεται ‘ερυσίπελας’, συνοδεύεται από ψηλό πυρετό, πόνο και  ερυθρότητα.  Επανειλημμένα επεισόδια ‘ερυσίπελας’ προκαλούν περαιτέρω βλάβη των λεμφαγγείων. Πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή σε κάθε πληγή όσο μικρή και αν είναι, η οποία και θα πρέπει να θεραπεύεται άμεσα. Σε λεμφοίδημα άκρου πόδα η δημιουργία άτονων ελκών (πληγών που δε κλείνουν) είναι σπάνια. Η προοδευτική αύξηση του οιδήματος συνήθως αρχίζει περιφερικά και αργότερα επεκτείνεται κεντρικά. Δημιουργείται αίσθημα βάρους, δυσκαμψίας, πόνου και δυσλειτουργίας, αύξηση του συνδετικού ιστού με δημιουργία παχυδερμίας με πιθανές αλλαγές της επιδερμίδας λόγω υπερκεράτωσης. 

Πηγές:

Medifocus Guidebook of Lymphedema
Creative Commons Attribution-Share Alike Lic., Lymphedema