Ο πόνος μετά από έντονη δραστηριότητα συχνά κρύβει σύνδρομο υπερκόπωσης, μια συχνή αλλά αντιμετωπίσιμη διαταραχή των αρθρώσεων.

Συχνά, μετά από έντονη ή παρατεταμένη δραστηριότητα, εμφανίζεται πόνος κατά τη χρήση ενός συγκεκριμένου μέλους τού σώματος και συνήθως τον αποδίδουμε σε υπερκόπωση. Στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για το σύνδρομο καταπόνησης ή υπερχρήσης των αρθρώσεων.

Το σύνδρομο υπερκόπωσης είναι αποτέλεσμα της επαναλαμβανόμενης ή υπερβολικής χρήσης των αρθρώσεων, ιδιαίτερα όταν αυτές δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένες να δεχθούν αυξημένο φορτίο. Εμφανίζεται συχνότερα στην άκρα χείρα, στον καρπό, στον αγκώνα και στον ώμο. Βασικό σύμπτωμα είναι ο πόνος, ενώ συχνά συνυπάρχουν μυρμήγκιασμα, μυϊκή αδυναμία, μούδιασμα, οίδημα και δυσκαμψία. Ο τραυματισμός δεν προκαλείται μόνο από τη συνεχή επανάληψη μιας κίνησης, αλλά μπορεί να προκύψει και από παρατεταμένη δραστηριότητα χωρίς σωστή προετοιμασία, από συνδυασμένες κινήσεις με αντίσταση, ή από κακή τεχνική και λανθασμένη στάση σώματος.

Συνηθισμένες Περιπτώσεις

Οι πιο συνηθισμένες περιπτώσεις υπερκόπωσης ή υπερχρήσης των αρθρώσεων είναι:

• Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα: Ο καρπιαίος σωλήνας είναι ένα μονοπάτι κάτω από τον καρπιαίο σύνδεσμο στον καρπό, που περιλαμβάνει το Μέσο Νεύρο και τους τένοντες των καμπτήρων των δακτύλων. Η υπέρχρηση μπορεί να προκαλέσει οίδημα στο έλυτρο (την μεμβράνη που περιβάλει τον τένοντα). Το οίδημα πιέζει το Μέσο Νεύρο, με αποτέλεσμα μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, ή πόνο που ξεκινά από τον καρπό και προβάλλει στον αντίχειρα και τα πρώτα τρία δάκτυλα, ή μπορεί ακόμα να προβάλλει αντίθετα μέχρι τον αγκώνα. Συνήθως τα συμπτώματα επιδεινώνονται την νύκτα.
• Επικονδυλίτιδα αγκώνα, ή τέννις elbow: Η επικονδυλίτιδα του αγκώνα, γνωστή και ως tennis elbow, εμφανίζεται συνήθως από επαναλαμβανόμενες κινήσεις τού καρπού σε συνδυασμό με αντίσταση. Τέτοιες κινήσεις συναντώνται σε αθλήματα όπως το τένις και το γκολφ, αλλά και σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως η χρήση εργαλείων. Ο πόνος εντοπίζεται αρχικά στην περιοχή τού αγκώνα και μπορεί να επεκταθεί κατά μήκος τού αντιβραχίου.
• Τενοντοπάθεια: Η τενοντοπάθεια αφορά εκφυλιστικές αλλοιώσεις στο κολλαγόνο των τενόντων, οι οποίες προκαλούνται από παρατεταμένη, ή υπερβολική φόρτιση. Μπορεί να εμφανιστεί στον καρπό, στον αγκώνα, ή στον ώμο και συχνά συνοδεύεται από πόνο και λειτουργικό περιορισμό.
• Εκτινασσόμενος δάκτυλος, ή Trigger finger: Ο εκτινασσόμενος δάκτυλος, ή trigger finger, χαρακτηρίζεται από αίσθηση «κολλήματος», ή διακεκομμένης κίνησης κατά την κάμψη των δακτύλων. Η αιτία είναι το οίδημα στο έλυτρο του τένοντα, το οποίο εμποδίζει την ομαλή διολίσθησή του.

Θεραπεία

Η έγκαιρη αντιμετώπιση του συνδρόμου καταπόνησης είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμβάλλει στην ταχύτερη ανακούφιση των συμπτωμάτων και μειώνει τον κίνδυνο το πρόβλημα να εξελιχθεί σε χρόνιο. Στα αρχικά στάδια, η εφαρμογή πάγου βοηθά στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής, ενώ η ανάπαυση και η αποφυγή τής επιβαρυντικής δραστηριότητας είναι απαραίτητες για να δοθεί χρόνος στους ιστούς να επουλωθούν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χρήση ναρθήκων συμβάλλει στον περιορισμό των επιβλαβών κινήσεων και στη διατήρηση της άρθρωσης σε ουδέτερη θέση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Πρώτες βοήθειες

Με την εμφάνιση των όποιων συμπτωμάτων υπάρχουν πρώτες βοήθειες που μπορούν να ανακουφίσουν:

• Εφαρμογή πάγου για να μειωθεί ο πόνος. Συμπληρωματικά μπορεί να χρειαστείτε κάποιο αντιφλεγμονώδες φάρμακο.
• Ανάπαυση. Το σύνδρομο μπορεί να υποχωρήσει αν σταματήσει ο μηχανισμός που το προκάλεσε. Μπορεί να χρειασθούν αρκετές εβδομάδες για να σταματήσει ο πόνος εντελώς.Νάρθηκες. Ένας άλλος τρόπος να σταματήσει ο πόνος είναι η εφαρμογή ναρθήκων, ώστε να προστατεύεται το μέλος από υπερβολικές κινήσεις. Ακόμα και αν δεν είναι απαραίτητη η εφαρμογή του την ημέρα, καλό είναι να εφαρμόζεται στην διάρκεια της νύκτας ώστε να συγκρατείται το μέλος σε ουδέτερη θέση.

Φυσικοθεραπεία | Manual Therapy

Η αντιμετώπιση με Φυσικοθεραπεία – Χειροθεραπεία (Manual Therapy), περιλαμβάνει τρεις βασικές φάσεις:

• Ανακούφιση: Η πρώτη φάση τής θεραπείας έχει σχεδιαστεί για να περιορίσει, ή να εκμηδενίσει την σοβαρότητα της ενόχλησης, σταθεροποιώντας την κατάσταση όσο το δυνατόν συντομότερα. Βασικό ρόλο έχουν εξειδικευμένες τεχνικές χειροθεραπείας, όπως η απελευθέρωση Μυοπεριτονιακών Σημείων Πυροδότησης Πόνου (Trigger Points), Μυοπεριτονιακή Απελευθέρωση (Myofascial Release), Θεραπεία Θέσης Απελευθέρωσης (Positional Release Therapy), κ.ά. Χρησιμοποιούνται παράλληλα θεραπευτικά μέσα, όπως Laser, TENS, θεραπευτικός υπέρηχος, κρουστικός υπέρηχοσ, ραδιοσυχνότητες (TECAR) κ.ά. Η συχνότητα της θεραπείας, ανάλογα με την ένταση των συμπτωμάτων, μπορεί να είναι καθημερινή ή δυο με τρείς φορές την εβδομάδα.
• Αποκατάσταση: Οι σκοποί αυτής της φάσης είναι να ισχυροποιηθεί το μυϊκό σύστημα, να βελτιωθεί η λειτουργικότητα τού μέλους και να ολοκληρωθεί η επούλωση των τραυματισμένων ιστών. Συνεχίζεται η εφαρμογή θεραπευτικών μέσων με μηχανήματα. Ολοκληρώνεται με ασκήσεις στο σπίτι, οδηγίες διατροφής και προσπάθεια τροποποίησης των καθημερινών ασχολιών, σύμφωνα με τις ανάγκες τής περιοχής.
• Διατήρηση – Πρόληψη: Η τρίτη, και τελική, φάση είναι σχεδιασμένη για να βελτιώσει την υγεία και την λειτουργικότητα της περιοχής, προφυλάσσοντας από τον μηχανισμό που προκάλεσε τον αρχικό τραυματισμό. Η συχνότητα της θεραπείας καθορίζεται από τον θεραπευτή.

Πρόληψη

Η πρόληψη αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο αντιμετώπισης του συνδρόμου καταπόνησης των αρθρώσεων. Η σωστή προετοιμασία τού σώματος με διατάσεις πριν από απαιτητικές ή επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες, η διατήρηση σωστής στάσης σώματος, οι εναλλαγές δραστηριοτήτων και τα τακτικά διαλείμματα συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση του κινδύνου τραυματισμού. Ιδιαίτερη σημασία έχει η άμεση διακοπή τής δραστηριότητας με την πρώτη εμφάνιση πόνου. Πιο αναλυτικά:

• Διατάσεις: Πριν ξεκινήσετε μία κουραστική επαναλαμβανόμενη εργασία προετοιμάστε το σώμα σας ώστε να ανταποκριθεί στην επιβάρυνση που θα δεχθεί. Αυτή η προετοιμασία καλό είναι να περιλαμβάνει διατάσεις στους μύες που θα δεχθούν την επιβάρυνση. Ακολουθείτε το πρόγραμμα των ασκήσεων που σας υπέδειξε ο θεραπευτής σας.
• Σωστή στάση και θέση τού σώματος: Προσαρμόστε την θέση τού σώματος σωστά και λειτουργικά στην διάρκεια της κουραστικής και επαναλαμβανόμενης δραστηριότητάς σας.
• Εναλλαγές: Εναλλαγές στις δραστηριότητες. Για να επιτύχετε τον στόχο σας χρησιμοποιήστε περισσότερες της μιάς αρθρώσεις.
• Διαλείμματα: Να κάνετε διάλειμμα από τις δραστηριότητες, τουλάχιστον, κάθε μία ώρα.
• STOP: Να σταματήσετε την δραστηριότητα που κάνετε με την πρώτη εμφάνιση του πόνου.

Επανεκτίμηση

Η τακτική επανεκτίμηση της κατάστασης αυξάνει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Η αναφορά κάθε αλλαγής, ή νέου συμπτώματος στον θεραπευτή επιτρέπει την έγκαιρη προσαρμογή τού θεραπευτικού πλάνου. Η κατανόηση του προβλήματος από τον ίδιο τον ασθενή αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχή αποκατάσταση.

Πηγές

• Brukner P., Khan K. Clinical Sports Medicine. McGraw-Hill.
• Magee D.J. Orthopedic Physical Assessment. Elsevier.
• Palmer K.T., Harris E.C., Coggon D. Carpal tunnel syndrome and its relation to occupation. Occupational Medicine.
• Kjaer M. et al. From mechanical loading to collagen synthesis, structural changes and function in human tendon. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports.
• American Physical Therapy Association. Clinical Practice Guidelines for Upper Extremity Disorders.