Physio.gr

Τετάρτη, 18 Σεπτεμβρίου 2013 00:00

ΜΗΝΙΣΚΟΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΗ

Άρθρο του 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

 

ΜΗΝΙΣΚΟΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΗ

knee

Ένας από τους συχνότερους τύπους τραυματισμού του αθλητή, αφορά τις κακώσεις (ρήξεις) των μηνίσκων, των δύο προστατευτικών ιστών της άρθρωσης του γόνατος. Τι ακριβώς είναι ο τραυματισμός των μηνίσκων; Πώς συμβαίνει; Μπορεί να αποφευχθεί; Τι συμπτώματα παρουσιάζει; Ποια είναι η συμπεριφορά του τραυματισμένου μηνίσκου στο γόνατο του αθλητή και όχι μόνο; Πώς αντιμετωπίζεται και πότε; Για να απαντήσουμε σε όλα αυτά τα ερωτήματα που συνήθως ρωτούν οι ασθενείς στο ιατρείο μου, αλλά και αθλητές των σωματείων με τα οποία συνεργάζομαι, πρέπει να αναφερθούμε με συντομία στη λειτουργία του γόνατος.

Η άρθρωση του γόνατος είναι ένα ολοκληρωμένο και σχετικά πολύπλοκο σύστημα που αποτελείται από διάφορα ανατομικά στοιχεία που το καθένα έχει συγκεκριμένο ρόλο, αλλά σε κάποιο βαθμό συνεπικουρείται στην λειτουργία του και από γειτονικές δομές.
Σε γενικές γραμμές, η λειτουργία του γόνατος συνίσταται στην επαφή και στην κίνηση του μηριαίου οστού επάνω στην κνήμη και το αντίθετο. Για να προστατεύονται αυτά τα οστά από τη μεταξύ τους τριβή, τα σημεία επαφής τους είναι ειδικά σχεδιασμένα και περιβάλλονται από χόνδρο, ο οποίος έχει κύριο σκοπό την ελάττωση της τριβής. Για να μένει το γόνατο σταθερό και η κίνηση των δυο οστών ελεγχόμενη, υπάρχουν 4 βασικοί σύνδεσμοι : 2 πλάγιοι, ο πρόσθιος και ο οπίσθιος χιαστός. Σημαντικό ρόλο στη σταθερότητα του γόνατος παίζει και το μυϊκό σύστημα γύρω από αυτό.
Οι μηνίσκοι είναι δομές που σε ποσοστό 75% αποτελούνται από ίνες κολλαγόνου με ειδική διάταξη που τους προσδίδει συγκεκριμένα μηχανικά χαρακτηριστικά. Οι μηνίσκοι (έσω και έξω) βρίσκονται πάνω στην αρθρική επιφάνεια της κνήμης και παρεμβάλλονται στην επαφή αυτής με το μηριαίο. Οι μηνίσκοι μεταβιβάζουν ομαλά τα φορτία από τον μηρό στην κνήμη (ακόμα και με το γόνατο σε κάμψη) και συμβάλλουν καθοριστικά στην σταθερότητα της άρθρωσης καθώς απορροφούν του κραδασμούς και εξομαλύνουν την πίεση (stress) στην άρθρωση και προστατεύουν τις αρθρικές επιφάνειες της κνήμης και του μηρού από την απευθείας μεταξύ τους τριβή.

Πώς συμβαίνει ένας τραυματισμός μηνίσκου (ρήξη) και ποια αθλήματα ενέχουν μεγαλύτερους κινδύνους;

Η κάκωση συμβαίνει συνήθως στις εξής κινήσεις: 

 Με πλήρη φόρτιση (πατάμε με βάρος) και εκτελούμε στροφή του μηρού πάνω στην κνήμη.
 Με την υπερέκταση του γόνατος ή απότομη προσπάθεια κίνησης προς τα εμπρός, ενώ το πόδι μας μένει μαγκωμένο πίσω (κολλάει).

Υπάρχει μια τάση στο ευρύ κοινό να θεωρεί ότι αυτοί οι τραυματισμοί αφορούν κυρίως τους ποδοσφαιριστές.

Πράγματι, στους ποδοσφαιριστές ο κίνδυνος είναι αυξημένος διότι χρησιμοποιούν τα πόδια τους, όχι μόνο για την δική τους κίνηση, αλλά και για να κατευθύνουν την μπάλα και άρα η πιθανότητα έσω ή έξω στροφής του γόνατος με πλήρη φόρτιση, είναι αυξημένη.

apok-travma-600 234612 43D234Στην πραγματικότητα, μια σειρά αθλημάτων, εκτός του ποδοσφαίρου, εκτελούνται με συγκεκριμένη κινησιολογία που μπορεί να αποβεί τραυματική. Ο δρομέας του στίβου, όταν εκτελεί διαδρομή μετ’ εμποδίων και προσγειώνεται στο έδαφος με ταυτόχρονη στροφή του κορμού/μηρού του. Ομοίως, κάθε άθλημα που περιλαμβάνει προσγείωση του αθλητή στο έδαφος μπορεί να προκαλέσει τέτοιου είδους τραυματισμούς. Σε ορισμένα αθλήματα π.χ. στη ρίψη σφαίρας, ο αθλητής εκτελεί μια επιταχυνόμενη στροφική κίνηση που την σταματά απότομα με πρόσφυση στο έδαφος (μέσω άκρου ποδός και κνήμης). Αυτές λοιπόν οι αθλητικές στιγμές απαιτούν προσοχή. Η εκκίνηση ενός αγώνα ταχύτητας μπορεί να οδηγήσει σε εκκριτική εκτίναξη του σώματος του αθλητή (έως και τον μηρό) προς τα εμπρός, ενώ η κνήμη να μην ακολουθήσει. Σε αυτήν την περίπτωση, υπάρχει υπερέκταση του γόνατος και έντονη καταπόνηση των μηνίσκων.

Το πρώτο βήμα για την αποφυγή τέτοιων τραυματισμών είναι η γνώση των μηχανισμών κάκωσης και η αυξημένη προσοχή μας κατά την εκτέλεση τέτοιων ενεργειών. Ένα δεύτερο σημαντικό βήμα είναι το σωστό μυϊκό «ζέσταμα». Ένα μυϊκό σύστημα που βρίσκεται σε καλή κατάσταση την στιγμή της κάκωσης τότε, πρώτον, θα μειώσει τις πιθανότητες ασυντόνιστης κίνησης, δηλαδή την ανακολουθία κίνησης μηρού και κνήμης και δεύτερον, μπορεί να συγκρατήσει την κίνηση του γόνατος (είτε ολίσθησης, είτε στροφική) μέσα στα φυσιολογικά όρια.

Εάν, συμβεί τραυματισμός, τότε τι κάνουμε;

Κύριο και άμεσο σύμπτωμα τραυματισμού των μηνίσκων είναι ο πόνος, οξύς και με διάρκεια, που συχνά συνοδεύεται από «κλείδωμα» της άρθρωσης. Ο πόνος είναι αισθητός στην έσω ή την πλευρά του γόνατος. Συνοδεύεται συνήθως από οίδημα για λίγα 24ωρα και η αίσθηση που απομένει είναι έντονος πόνος σε κάποιες κινήσεις, το κλείδωμα/μπλοκάρισμα της άρθωσης σε ορισμένες περιπτώσεις, καθώς και μια αίσθηση τριγμού και αναπήδησης μέσα στο γόνατο. Ανάλογα με τον τύπο και το μέγεθος της ρήξης ποικίλουν και τα συμπτώματα. 

Τέσσερεις είναι οι βασικοί μας προβληματισμοί μετά τη ρήξη των μηνίσκων. Άμεσος έλεγχος του γόνατος για τραυματισμό και άλλων στοιχείων ταυτόχρονα (στο 25% μια ρήξη μηνίσκου συνοδεύεται από ρήξη πρόσθιου χιαστού). Δεν πρέπει να επιτρέψουμε την επέκταση της βλάβης (μια ρήξη μηνίσκου ανάλογα με το σχήμα της μπορεί να συνεχίσει να διευρύνεται με το χρόνο χωρίς κάποια ιδιαίτερη καταπόνηση (σαν το σκίσιμο σε ύφασμα που μπορεί να μεγαλώσει εύκολα με ελάχιστη δύναμη). Η αντιμετώπιση των άμεσων συμπτωμάτων (πχ η αίσθηση κλειδώματος) και τέλος οι μακροχρόνιες και σοβαρότερες εμβιομηχανικές επιπλοκές .

Όταν ο μηνίσκος, λόγω τραυματισμού, σταματήσει να επιτελεί το ρόλο του ως προς την προστασία των αρθρικών επιφανειών κνήμης και μηρού , τότε η απευθείας επαφή τους θα φθείρει τον χόνδρο που προστατεύει τα οστά και θα επιτρέψει την επαφή οστού με οστό σε μια διαρκή κίνηση τριβής. Είναι κοινή πεποίθηση της ορθοπεδικής κοινότητας ότι η εμφάνισης αρθρίτιδας στις αρθρικές επιφάνειες μηρού και κνήμης σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την λειτουργία των μηνίσκων. Η αρθρίτιδα είναι μια επιδεινούμενη εξελικτική πάθηση και συνίσταται στην καταστροφή των οστών στα σημεία επαφής τους. Προκαλεί έντονο και διαρκή πόνο, περιορίζει δραστικά την κίνηση και η αντιμετώπιση της, αρκετά συχνά, απαιτεί την ολική αντικατάσταση της άρθρωσης του γόνατος.

Η αντιμετώπιση των ρήξεων του μηνίσκου είναι συντηρητική ή χειρουργική.

Η θεραπευτική αγωγή εξαρτάται από το είδος της ρήξης, την ένταση των συμπτωμάτων, τις συνοδές βλάβες (ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, έσω πλαγίου, βλάβες στο χόνδρο, κ.α.), την ηλικία αλλά και το επίπεδο δραστηριοτήτων και απαιτήσεων του ασθενή. 

Η συντηρητική θεραπεία συνίσταται για περιπτώσεις ήπιων ενοχλημάτων και περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή και φυσικοθεραπεία για την πρόληψη δυσκαμψίας, οιδήματος και μυϊκής ατροφίας, ίσως και χρήση πατερίτσας για λίγες μέρες. Η συντηρητική θεραπεία αποδίδει συνήθως σε περιπτώσεις μικρών ρήξεων όπου μπορεί να υπάρχει πλήρη αποθεραπεία.(Είναι όμως δυνατόν, να μην αντιμετωπιστούν πλήρως όλα τα συμπτώματα).

Βαρύτερες κακώσεις που χρήζουν χειρουργικής θεραπείας, αντιμετωπίζονται σήμερα με πραγματικά πολύ μεγάλα ποσοστά επιτυχίας, από εξειδικευμένο ορθοπεδικό χειρουργό με αρθροσκοπική μέθοδο: με χρήση κάμερας και μέσω πολύ μικρών τομών (0,5 με 1 εκατοστό) ελέγχεται πλήρως η άρθρωση του γόνατος και αντιμετωπίζεται κάθε βλάβη. Η χειρουργική θεραπεία έχει στόχο την διατήρηση όσο το δυνατό περισσότερου μηνισκικού ιστού, και ο τύπος παρέμβασης αποφασίζεται από τον ορθοπεδικό χειρουργό ανάλογα με τα στοιχεία ρήξης.

Πρώτη επέμβαση είναι η «μερική μηνισκεκτομή», δηλαδή αφαίρεση του τμήματος του μηνίσκου που «ενοχλεί» την άρθρωση και αποφυγή έτσι και της επέκτασης της ρήξης. Μετεγχειρητικά δεν υπάρχει πόνος, ο χρόνος νοσηλείας είναι μικρότερος του 24ώρου, αντιμετωπίζονται άμεσα τα συμπτώματα, και ο ασθενής επιστρέφει ταχύτερα στις δραστηριότητες του. Δεύτερος τύπος επέμβασης, που δεν είναι δυνατό να εφαρμοστεί σε όλες τις περιπτώσεις των ρήξεων, είναι η συρραφή του μηνίσκου. Με αυτήν την επέμβαση διασώζεται το αποκολληθέν μέρος του μηνίσκου σε μεγάλο βαθμό, αλλά απαιτείται μεγαλύτερος χρόνος αποθεραπείας.
Οι τραυματισμοί των μηνίσκων είναι μια συνήθης κάκωση που αφορά αθλητές πολλών αθλημάτων και όχι μόνο. Είναι, λοιπόν, αναγκαία η σωστή ενημέρωση των ενδιαφερόμενων και δημιουργία μια συνείδησης αυτοπροστασίας μας χωρίς την ύπαρξη φόβου και άγνοιας. Η έγκαιρη επίσκεψη στον ειδικευμένο ιατρό, σε περιπτώσεις τέτοιων κακώσεων, είναι πολύ σημαντική γιατί αν δεν δώσουμε την δέουσα προσοχή, είναι δυνατόν να μετατρέψουμε μια μικρής έκτασης βλάβη σε χρόνια και επίπονη παθολογία.

Γεώργιος Πετσίνης MD, PhD
Ορθοπαιδικός Χειρουργός- Αρθροσκόπος
http://www.arthro-specialist.gr

Διαβάστηκε 3336 φορές Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 21 Ιουνίου 2016 09:00
Φυσικοθεραπευτή Χαράλαμπου Τιγγινάγκα, MT, CST, MNT

Προϊστάμενος τμήματος Φυσικοθεραπείας Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας».
Κέντρο Λειτουργικής Αποκατάστασης "PHYSIO release".

ΑΛΚΙΜΑΧΟΥ 3 - 5 / 116 34 / ΑΘΗΝΑ
ΤΗΛ: (0030 210 7220562)
www.physio.gr / www.craniosacral.gr / e-mail: tigis@physio.gr

Περισσότερα »

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Εγγραφείτε στο ενημερωτικό δελτίο του physio.gr για να λαμβάνετε όλα τα νέα μας.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΗΣΤΕ ΜΑΖΙ ΜΑΣ

ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑΣ, MT, CST, MNT
ΑΛΚΙΜΑΧΟΥ 3 - 5 / 11634 / ΑΘΗΝΑ

Μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μας από Δευτέρα έως Παρασκευή 15:00-21:00

  • ΤΗΛ: +30 2107220562

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

Συνδεθείτε με τα κοινωνικά μας δίκτυα "Social Media" και ανακαλύψετε τις νεότερες πληροφορίες

Who's Online

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 1420 επισκέπτες και κανένα μέλος