Εκτύπωση αυτής της σελίδας

« ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΜΕΝΗ ΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ » ……Συνέχεια

 

……Συνέχεια

Νίκου Φίλια , Ιατρού Διευθυντή Μ.Ε.Θ. του Νοσοκομείου « Ο Άγιος Σάββας »

Η μηχανιστική σκέψη και οι ερευνητικές δυνατότητες της εποχής εκείνης δεν επέτρεπαν να γίνει κατανοητή η πολυπλοκότητα του οργανισμού , που μέσα στις νομοτέλειες της φύσης είχε άπειρες και άγνωστες δυνατότητες εξατομίκευσης και διαφοροποίησης , που τον έκαναν ικανό να διαφεύγει από τον απλοϊκό μονόδρομο αιτίας - αποτελέσματος .

Προέρχομαι από μία ιδιαίτερα επιθετική και θεαματική ειδικότητα , την εντατική ιατρική . Μία ειδικότητα που άνοιξε καινούργιους ορίζοντες γνώσης , έκανε δυνατές θεραπευτικές μεθόδους που μέχρι πριν λίγες δεκαετίες ήσαν αδιανόητες και αποδεδειγμένα σώζει ζωές. Παράλληλα όμως ο χώρος αυτός είναι ένα πεδίο όπου αβίαστα ανακατεύεται η υψηλή τεχνολογία , η έντονη συναισθηματική φόρτιση και η εφιαλτική ατμόσφαιρα που μόνο στους πίνακες του Ιερώνυμου Μπός μπορούμε να δούμε . Κατά μέσον όρο σε κάθε κρεβάτι υπάρχουν 18 διαγνωστικά και θεραπευτικά μηχανήματα με 180 κουμπιά , που μπορούν να καταγράψουν και να παρακολουθήσουν 42 παραμέτρους . Με όλον αυτόν τον εξοπλισμό είναι μοιραίο τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου να ασαφοποιούνται με αποτέλεσμα συχνά να αναρωτιόμαστε όχι ποιόν κρατάμε στη ζωή αλλά τι κρατάμε ζωντανό .

Οι κοινωνικό- οικονομικές δομές της προηγμένης βιομηχανικής εποχής όχι μόνον ήσαν προετοιμασμένες να αποδεχτούν, αλλά και ενθάρρυναν μια τέτοια νεφελοποίηση , που στην τελευταία ανάλυση εκφράζει μια απολυτοποίηση της έννοιας της ζωής και μια πλήρη απώθηση της έννοιας του θανάτου . Αυτή η απολυτοποίηση σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει κατάφαση της ζωής , της συνειδητής δηλαδή συμμετοχής σε αυτήν με αποδοχή των πραγματικών της αξιών και αυτοδυναμίας και των από αυτήν οριζομένων κανόνων του παιχνιδιού . Είναι η εξαίρεση ιδιαίτερες ανθρώπινες μικροκοινωνίες κάτω από συνθήκες εξάρσεως να καταφέρνουν να ξεπερνούν την από την ζωή προγραμματισμένη ατομική φθορά και θάνατο , μέσα από την συλλογική επιβίωση και πέρα από το πεπερασμένο του προσωπικού βίου . 
Μαζί και με άλλους ευγενείς παράγοντες των οικονομικά αναπτυγμένων χωρών ( όπως η κατάλυση της μεγάλης οικογένειας ) οι συντεταγμένες αυτές δημιούργησαν τις προϋποθέσεις και τον τρόπο εξορκισμού της αναπηρίας , της φθοράς και του θανάτου από την οικιακή μας καθημερινότητα .

Η κοινωνία ήταν διατεθειμένη να πληρώσει ακριβά την πολυτέλεια αυτή . Δημιουργήθηκαν ειδικοί χώροι , νοσοκομεία , < οίκοι ευγηρίας > , ιδρύματα , όταν επαγγελματίες ανέλαβαν την συγκάλυψη αυτής της γιγαντιαίας απώθησης .

Όλο αυτό το πλέγμα διαμόρφωσε ένα ασυνείδητο < αλλά στις πραγματικές του διαστάσεις > ανελέητο και πολυδάπανο παιχνίδι τρόμου <τειχών > και εξουσίας < θεραπευτικής > στο οποίο η έννοια της ανθρώπινης αλληλεγγύης και ευσπλαχνίας σπάνια είναι παρούσα . 
Η πολιτιστική και φιλοσοφική προετοιμασία του σύγχρονου ανθρώπου στην αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος είναι ανύπαρκτη .

Η ιατρική με την λαμπρή μάσκα της προηγμένης τεχνολογίας και τις αναμφισβήτητες σε ατομικό επίπεδο επιτυχίες εκφράζει ακριβώς αυτήν την αντίφαση . 
Από την μία μεριά γίνεται η προσωποποίηση άμετρων ελπίδων και προσδοκιών και από την άλλη είναι η ενσάρκωση της μηχανιστικής σκέψης και της μηχανοποιημένης ιατρικής . 
Το 1989 έγινε η δίκη μιας 30χρόνης νοσηλεύτριας εντατικής θεραπείας της Μιχαέλας Τέντερ με κατηγορητήριο την εκ προθέσεως θανάτωση 17 ασθενών της . Η ίδια παραδέχτηκε τους 8 . Στην ακροαματική διαδικασία όμως το δικαστήριο δέχτηκε ότι πέρα από τις ποινικές ευθύνες η Μιχαέλα δεν ήταν εγκληματίας . Αντίθετα οι πράξεις της υπαγορεύονταν από την απελπισία και την διάθεση να λυτρώσει τους ασθενείς της από μια μαρτυρική παράταση της ζωής τους . 
Για αυτήν ούτε τα 180 κουμπιά , ούτε οι 18 μηχανές μπορούσαν να ελαφρώσουν την αγωνία της και να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη προσέγγιση στον πάσχοντα . Κανένα άλλωστε μηχάνημα δεν μπορεί να καταγράψει την αίσθηση που έχουμε όταν ακουμπάμε τον ασθενή και να μας δώσει τις πληροφορίες που μας δίνει αυτή η αίσθηση .

Σε μία μελέτη που έγινε στην Γερμανία ρωτήθηκαν 250 ασθενείς Μ.Ε.Θ. , το 94% απάντησε ότι οφείλει την ζωή του στις μονάδες αυτές ενώ το 97% θα επιθυμούσε σε ανάλογη κακοτυχία να νοσηλευτεί πάλι σε τέτοιου είδους μονάδες .
Στην εντατική ιατρική υπάρχει μία κρίσιμη φάση που λέγεται <απογαλακτισμός> . Είναι η φάση που προσπαθούμε να αποδεσμεύσουμε τον ασθενή από το μηχάνημα τεχνικής αναπνοής . Σε πρόσφατο συνέδριο ένας συνάδελφος από την Μεγάλη Βρετανία μας περιέγραψε ένα νεαρό πολυτραυματία στον οποίο πολλαπλές προσπάθειες απογαλακτισμού απέτυχαν . Σκέφτηκαν τότε ότι ο νεαρός χρειάζονταν την Τζένη . Πράγματι με την βοήθεια της ο ασθενής αποδεσμεύτηκε από το μηχάνημα μέσα σε 14 ώρες . Μας έδειξε μία φωτογραφία μέσα στην μονάδα όπου η Τζένη < μία μεγαλόσωμη μαλλιαρή σκύλα > ξαπλωμένη στο κρεβάτι του αφεντικού της κοιτούσε μάλλον υπομονετικά τα 180 κουμπιά των μηχανημάτων .

Μόλις τα τελευταία χρόνια αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε τι σημαίνει η καθήλωση του ασθενή στο κρεβάτι . Εκτός εξαιρέσεων καμία απόδειξη δεν υπάρχει για το όφελος της . Αντίθετα είναι θεαματική η βελτίωση μόλις γίνει δυνατή η μετακίνηση του πάσχοντα από αυτήν την < θέση του ηττημένου > , όπως το διατύπωσε ο καθηγητής Γαρδίκας .


Με τις δύο τελευταίες αναφορές απευθύνομαι ιδιαίτερα στους ομοιοπαθητικούς γιατί αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας θεραπευτικής προσέγγισης , η οποία προσομοιάζει με τις δικές τους . Μόλις τα τελευταία χρόνια η ακαδημαϊκή ιατρική αποδέχεται τη σημασία του « εικονικού φάρμακου » του placebo στο θεραπευτικό γίγνεσθαι χωρίς το όνειδος της αγυρτείας . Αντίθετα μέσα από καθιερωμένες και ελεγχόμενες ερευνητικές μεθόδους ανακαλύπτουμε δυσδιάκριτες διασυνδέσεις μεταξύ εγκεφαλικών λειτουργιών , ορμονικών εκκρίσεων και άλλων μεταβιβαστικών ουσιών , καθώς και ενεργοποίηση ανοσοβολικών μηχανισμών που παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην πρόκληση , στην πορεία και την τάση των νοσημάτων .